'Ook met deal wordt het lastiger dan het was'

Als het een beetje meezit komen de EU en het Verenigd Koninkrijk tot een akkoord. Desondanks kan het alleen maar lastiger worden dan het was, legt Jochem Wiers van Buitenlandse Zaken uit. “De Britten willen echt afstand van de EU.”

U coördineert de onderhandelingen met het VK namens het ministerie van Buitenlandse Zaken. Hoe staat het er voor?

“De EU en het VK hebben de onderwerpen over elf verschillende tafels verdeeld. Bij acht zijn we al zover dat er gezamenlijke teksten kunnen worden opgesteld. Bij drie tafels, visserij, gelijk speelveld en ‘governance’, zijn we nog niet zover.”

Tegel-JochemWIers-BZ-Taskforce-Brexit
Jochem Wiers van Buitenlandse Zaken. "De enige echte deadline is het einde van de overgangsperiode op 1 januari 2021." (foto: pr)

Hoe zou een eventuele deal er uit zien?

“De Britten hebben de EU al verlaten op 1 februari 2020. Maar als overgangsregeling gelden de EU-regels nog tot eind dit jaar. Daarna willen de Britten echt uit de interne markt.

Op tafel ligt geen heel erg diep integratie-akkoord meer. De ‘Noorwegen-optie’, waarbij de EU en het VK net als bij Noorwegen verregaande afspraken zouden maken over samenwerking, is ook van tafel. De Britten willen graag een deal zoals Canada die met de EU heeft, waarbij veel tarieven en handelsbarrières komen te vervallen. Dat zou kunnen, maar de EU wil dan wel afspraken maken over een gelijk speelveld voor Britse en Europese ondernemingen. Het gaat dan met name over subsidies voor bedrijven of sectoren. Dat is belangrijk, omdat het VK eerder EU-lid was en dichtbij Europa ligt.

Mocht er een deal komen, dan gaat die dus naar verwachting met name over het wederzijds schrappen van tarieven op goederenverkeer en afspraken over een gelijk speelveld. En daarnaast bijvoorbeeld ook over dienstenverkeer, wegtransport, luchtvaart, mobiliteit van personen en afspraken op het gebied van sociale zekerheid.”

Wanneer zijn de onderhandelingen afgelopen?

“De enige echte deadline is het einde van de overgangsperiode op 1 januari 2021. Maar als er een akkoord komt, dan moet het Europees Parlement er voor het einde van het jaar nog naar kijken. Dus het zou goed zijn als er nog in november een deal ligt.”

Hoe bereidt de Nederlandse overheid zich voor op 1 januari 2021, als de overgangsperiode afloopt en er sowieso nieuwe regels gaan gelden voor het handelsverkeer met het VK?

“In samenwerking met de Douane, de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) en de havens zijn we al langer bezig om voorbereidingen te treffen, zodat bedrijven die zakendoen met het VK dit kunnen blijven doen. Met Schiphol en de Marechaussée (KMar) wordt samengewerkt om het personenverkeer zo goed als mogelijk te laten verlopen.”

Hoe zouden Nederlandse ondernemers en bedrijven zich moeten voorbereiden?

“Wij maken ons met name zorgen over bedrijven en organisaties die wel binnen de EU actief zijn, maar niet daarbuiten. Zij hebben geen ervaring met handel met ‘derde landen’, dus landen buiten de EU, en alle formaliteiten die hierbij komen kijken. Het is belangrijk dat die bedrijven zich goed informeren over wat zij nodig hebben om hun producten of diensten naar het VK te kunnen blijven exporteren.”

'Leun niet achterover in de verwachting dat er toch wel een deal komt'

Waar moeten deze ondernemers dan bijvoorbeeld op letten?

“Het is belangrijk dat zij bekend zijn bij de Douane, die 76.000 mkb’ers heeft aangeschreven om zich te registreren. Dat doen ze door een douanenummer, een EORI-nummer aan te maken. En importeurs en exporteurs moeten hun vracht voormelden op de website van Portbase, zodat de havens en de Douane vooraf kunnen controleren of alle documentatie in orde is. Doe je dat niet, dan wordt de vracht alsnog bij de grens tegengehouden.”

En als je Britten in dienst hebt, hoe zit dat dan?

“In Nederland wonen zo’n 35.000 tot 40.000 burgers uit het VK. Zij kunnen hier blijven wonen, studeren en werken als zij een verblijfsvergunning aanvragen bij de IND. Voor het verkrijgen van deze verblijfsvergunning gelden dezelfde voorwaarden als voor EU-burgers die in Nederland willen wonen. De Immigratie en Naturalisatie Dienst (IND) heeft alle Britse burgers die in Nederland wonen hierover aangeschreven. Het is raadzaam om als werkgever na te gaan of uw werknemer dit ook heeft geregeld. We ontvangen signalen dat nog niet alle Britten de verblijfsvergunning hebben aangevraagd, ondanks herhaalde aanschrijving door IND. ”

Wat is het belangrijkste advies dat u ondernemers zou willen geven?

“Leun niet achterover in de verwachting dat er toch wel een deal komt, want dat maakt niet heel veel uit voor de handelsformaliteiten. Je betaalt dan mogelijk geen tarieven, maar er komen wel allerlei nieuwe regels, controles en certificeringstrajecten. Bereid je hier goed op voor en doe de Brexit Impact Scan.”