Brexit en de bios

Zou James Bond ooit op een speedboat door de Amsterdamse grachten of onder de Erasmusbrug door kunnen scheuren? Op dit moment kan een Britse filmproducent nog makkelijk met een Nederlandse producent samenwerken om zo’n scène op het witte doek te krijgen. Kan dat na Brexit nog?

Publicatiedatum: 16 oktober 2019

Brexit heeft grote gevolgen voor veel sectoren. En mogelijk ook voor de filmindustrie. Op dit moment werken Europese producenten in EU-verband vaak samen aan het maken van films. Voor die zogeheten coproducties zijn afspraken gemaakt over bijvoorbeeld subsidies en locaties voor de opnamen. Wanneer het VK uit de EU stapt, kunnen afspraken op losse schroeven komen te staan.

Nederland als filmlocatie

Saskia Kagchèl, film commissioner van Rotterdam, ziet de filmindustrie zich nog niet echt grondig voorbereiden op Brexit. "Mensen die in producties zitten, leven vooral in het moment." Een film commissioner promoot een stad of land als filmlocatie en zorgt dat het draaien goed verloopt. Door producenten bijvoorbeeld te helpen met het regelen van vergunningen en parkeerontheffingen.

©Lennie Visser

Dit jaar zijn er al meer dan 800 opnamen gemaakt in Rotterdam. Van videoclips tot complete films. Dat is overigens nog weinig in vergelijking met Amsterdam. Daar staat de teller al op meer dan 2000.

Kagchèl vraagt zichzelf wel af wat er kan gebeuren na Brexit. Ze denkt zelf vooral aan de eventuele gevolgen voor bijvoorbeeld tijdelijke invoer van filmmaterialen of het auteursrecht. "Dat auteursrecht is nu goed beschermd in de EU. Wat blijft ervan over als je niet die regels hoeft te volgen?"

Antwoorden op deze en andere vragen, staan in de Brexit Impact Scan. Voor auteursrecht blijken er geen problemen te zijn. Voor tijdelijke invoer moet je de nodige douaneformaliteiten regelen:

AUTEURSRECHT: Auteursrechten en naburige rechten worden niet direct geraakt door Brexit. Dit is namelijk op internationaal niveau geregeld in diverse internationale verdragen. Aan die verdragen verandert niets door Brexit. Lees dit in de Brexit Impact Scan, Thema Intellectueel eigendom.

TIJDELIJKE INVOER: Als u bij het uitvoeren van een dienst gereedschappen of andere producten gebruikt, zorg dan voor de nodige uitvoerdocumenten voor deze gereedschappen. Het VK wordt een land buiten de EU en in veel niet-EU-landen kunt u gebruik maken van een ATA-carnet. Dit internationale douanedocument is een soort paspoort voor uw goederen. U kunt een ATA-carnet gebruiken voor de tijdelijke uitvoer van bijvoorbeeld foto-, video- en filmmateriaal, muziekinstrumenten, toneel- en theaterattributen. De ATA-carnets landenlijst van de KVK geeft aan voor welke producten u een ATA-carnet kunt aanvragen in het VK. U vraagt het aan bij de Kamer van Koophandel (KVK). In het VK wordt een ATA-carnet uitgegeven door London Chamber of Commerce. Lees verder in de Brexit Impact Scan, Thema Diensten.

Andere zaken die een rol spelen

Ook Bas van der Ree, film commissioner voor Nederland, ziet nog niet dat de Nederlandse filmindustrie inhoudelijk bezig is met Brexit. "Het is complexe materie. Bovendien zijn er andere zaken die momenteel belangrijker zijn in filmend Nederland. Is er nog genoeg crew, zijn er nog genoeg studio’s?"

De Netherlands Film Commission promoot Nederland als filmlocatie in het buitenland en is een onderdeel van het Nederlands Filmfonds.

Van der Ree: "De Britse filmindustrie is in volume en geld uitgedrukt veel groter dan die van Nederland." Vooral Britse producenten moeten zich dus volgens hem voorbereiden. "Het VK is toonaangevend in filmproductie en de filmsector zal dan ook veel te maken krijgen met de gevolgen van Brexit." De website van het British Film Institute (BFI) brengt daarom de mogelijke gevolgen van Brexit in kaart voor de Britse filmindustrie.

Europese subsidies: hoe nu verder?

Als het VK de EU verlaat, is het de vraag of er gevolgen zijn voor financiële bijdragen vanuit de EU. Veel Europese films kunnen worden gemaakt dankzij subsidies. Daarbij is Creative Europe een belangrijke verstrekker.

Andrea Posthuma, programmamanager MEDIA van de Nederlandse afdeling van Creative Europe, zegt dat Nederlandse producenten die samenwerken met Britse producenten geen subsidie mislopen. "De aanvrager maakt een begroting voor alle kosten en moet aantonen dat het geld gespendeerd is. Als dat een Nederlandse partij is, maakt het niet uit of die coproduceert met het VK."

Ze denkt dat Brexit voor producenten in ons land nog niet zo’n groot probleem is. “Het VK is niet de eerste partner voor Nederland.” Ze ziet wel dat meer Britse bedrijven uit de filmindustrie overwegen andere landen te kiezen om een subkantoor op te richten. Bijvoorbeeld in Duitsland. "Men leeft in afwachting."

De situatie is anders voor het VK, volgens Posthuma. Daar leeft de angst dat ze na een no-deal Brexit niet meer mee mogen doen met de regelingen van het huidige Creative Europe Programma (dat loopt tot 2020). Op langere termijn kan Brexit voor de Britse deelname nog verstrekkende gevolgen hebben. "Zo kan een Nederlandse distributeur een bijdrage in de kosten krijgen om een Engelse film te distribueren. Als de distributeur die bijdrage niet meer krijgt, is het de vraag is of de distributie dan nog plaatsvindt."

De Creative Europe Desks adviseren Britse lead- en partnerorganisaties en andere Europese partners, om de aanvragen voor de komende oproepen voor Creative Europe voort te zetten, maar om wel de verschillende scenario's te bestuderen. Om deze en andere gevolgen in kaart te brengen, hebben haar Britse collega’s informatie op hun website gepubliceerd. Ook heeft het European Audiovisual Observatory een uitgebreid rapport gepubliceerd over Brexit en de audiovisuele sector.

Creative Europe heeft in alle richtlijnen een disclaimer opgenomen voor Britse aanvragers over de Brexit.

CONTRACTEN: Heeft u nu dienstverleningscontracten in het VK die doorlopen tot na de Brexitdatum? Dan wordt het misschien lastiger om die na Brexit na te komen. Let dus op dat u in uw contracten duidelijke afspraken maakt over de gevolgen van Brexit voor wederzijdse (leverings)verplichtingen die u aangaat na Brexit. Bekijk ook of u die verplichtingen nog wel kunt waarmaken, of dat u de kosten kunt dragen of doorberekenen. Wees daarbij extra alert op (oudere) langetermijncontracten die doorlopen na Brexit. Lees verder in de Brexit Impact Scan, Thema Diensten.

Coproducties: een praktijkvoorbeeld

De recente film Dirty God is een klassiek voorbeeld van een Europese coproductie. Ongeveer de helft van de financiële steun voor de film kwam uit Nederland. De rest kwam uit het VK, België en Ierland. De film won bij het afgelopen Nederlands Film Festival (NFF) in Utrecht 3 Gouden Kalveren: beste muziek, regie en film.

©Viking Film
Still uit de film Dirty God

De producent en een van de co-producenten Marleen Slot (een Nederlandse) en Michael Eliott (een Brit), vertelden tijdens een NFF-conferentie dat ze zich niet hebben laten weerhouden door alle Brexit-ontwikkelingen. "We gingen dwars door Brexit heen", vertelt Marleen Slot. De uitslag van het Brexit-referendum viel namelijk samen met de start van de productie.

Slot is juist enthousiast over de samenwerking en ziet meer kansen. Deze eerste film maakt het volgens haar namelijk makkelijker om vaker te coproduceren met het VK. "Ik ben niet bang voor praktische problemen met reizen en transport, er zijn altijd wegen", zegt ze. "Dit is een manier om Brexit te bevechten met mooie dingen."

REIZEN: Als een akkoord over de Brexit wordt gesloten tussen de EU en het VK, komt er een overgangsperiode tot 1 januari 2021 waarin alle huidige afspraken en regels van kracht blijven. U kunt in die overgangsperiode dus gewoon naar het VK blijven reizen zoals u gewend bent op uw paspoort of ID-kaart. Ook voor het meenemen van huisdieren en bagage blijven de huidige regels gelden. Als er geen akkoord wordt gesloten tussen de EU en het VK, gelden er bij ingaan van de Brexit per direct andere regels voor het reizen naar het VK. Lees verder op Rijksoverheid.nl.

Het Brexitloket staat voor u klaar

Werkt u in de creatieve sector en wilt u ook meer weten over de gevolgen van Brexit voor uw werkzaamheden? Of is er in uw sector nog veel niet duidelijk over de gevolgen? U staat er niet alleen voor. Het Brexitloket van de Rijksoverheid staat voor u klaar.

Wilt u weten of er nog onverwachte gevolgen voor u zijn? Doe dan de Brexit Impact Scan! Heeft u daarna advies nodig? Vraag een Brexit-voucher aan. Met de voucher kunt u subsidie krijgen voor advies over alternatieve markten en de gevolgen van Brexit voor uw onderneming.